Przejdź do treści

Pandunia słowo po słowie

Wstęp

Pandunia jest językiem sztucznym zaprojektowanym, by być relatywnie prostym dla każdego. Możesz się jej uczyć szybko tym kursem praktycznym.

Użytkownicy języka polskiego łatwo się nauczą tworzyć podstawowe zdania w Panduni, jako że szyk zdania jest zasadniczo taki sam jak w języku polskim, nie ma przedimków (rodzajników), żadnego "być", ani skomplikowanych zasad odmiany słów, by wyrazić liczby pojedyńczą i mnogą lub czas czasowników.

Kurs składa się z małych lekcji. Każda lekcja wprowadza nove słowo, które jest używane w kilku różnych zdaniach w lekcji, by is to teach you how the word works as part of sentences. Possibly you will encounter also other new words in the same lesson but don't worry about them! You don't have to learn all of them at once. Just memorize the phrases that are useful for you! Maybe the rest will go to your memory subconciously.

Możesz uczyć się z tego kursu razem z przyjaciółmi. Czytajcie zdania razem i spróbujcie dokonać małych rozmów. Możesz się też uczyć sam. Nawet wtedy jest przydatnym czytać na głos i tworzyć rozmowy. Powtrzaj te came zdania kilka razy dzisiaj, jutro, pojutrze i tak dalej. Jak to się mówi, trening czyni mistrza.

Uwaga! Wiele lekcji zawiera też wskazówki jak ta. Służą wyjaśnieniu detali gramatycznych zainteresowanym. Możesz je pominąć, jeśli nie są pomocne. Nie musisz znać teorii języka. Możesz po prostu mówić w Panduni!

Part 1: Greeting and basics

sal pozdrowienie, powitanie

sal Cześć!

sal suba! Dobrego ranka!

sal den! Dzień dobry!

sal xam! Dobry wieczór!

sal noce! Dobranoc!

sal yam! Smacznego!

sal lai! Witaj! Zapraszam!

sal ga! Żegnaj!

sal safar! Szczęśliwej podróży!

sal sona! Dobrego snu!

Jak pewnie zauważyłeś dzięki tym kilku wyrażeniom, sal jest ogólnym słowem do pozdrowień. Używaj go, kiedy chcesz!

sal jest popularnym pozdrowieniem używanym przez i religijnych i niereligijnych ludzi w wielu różnych krajach na całym świecie.

Etymologia. sal pochodzi z języków: arabskiego: سَلَام‏ "salām", hebrajskiego: שָׁלוֹם‏ "šalom", tureckiego: selam, hindi: सलाम "salām", suahili: salaam, indonezyjskiego: selamat.

mi ja, mnie

mi Sara. Ja jestem Sara.

mi Tomas. Ja jestem Tomasza.

Możesz się przedstwiać po prostu mówiąc mi a następnie twoje imię. W Panduni nie potrzebujesz do tego czasownika!

mi sal mama. Ja pozdrawiam matkę.

mi sal papa. Ja pozdrawiam ojca.

Słowo sal jest rzeczownikiem a sal odpowiadającym mu czasownikiem. Podstawowy szyk zdania w Panduni Pandunia to podmiot-orzeczenie-dopełnienie.

Sara sal Tomas. Sara pozdrawia Tomasza.

sal mama! Cześć, mamo!

sal papa! Cześć, tato!

Etymologia. mi pochodzi z języków: angielkiego: mi, włoskiego: mi, suahili: mimi, zuluskiego: -mi-.

tu ty, cię

tu Tomas. Ty jesteś Tomasz.

mi sal tu. Ja pozdrawiam cię.

tu sal mi. Ty pozdrawiasz mnie.

Zaimki nigdy nie odmieniają się w Panduni. Dlatego mi jest takie samo jako podmiot i dopełnienie, gdy język polski dwie różne formy, 'ja' i 'mnie'.

mi luba tu. Ja kocham cię.

Etymologia. tu pochodzi z języków: hiszpańskiego: "tú", włoskiego: "tu", francuskiego: "tu", hindi: तू "tū", perskiego: تو‏‎ "to", tadżyckiego: ту "tu".

da on, ona lub to

da man. On jest mężczyzną.

da fem. Ona jest kobietą.

da aple. To jest jabłko.

da jest ogólnym zaimkiem trzecioosobowym. Jest używany wobec ludzi (niezależnie od płci) tak jak i wobec rzeczy.

mi sal da. Ja pozdrawiam go/ją.

Etymologia. da pochodzi z języków lingala: yé, suahili: yeye, cziczewa: iye, zuluskiego: -ye-, hindi: यह "ye".

sual to ask a question

sual tu Tomas? Czy ty jesteś Tomasz?

sual tu davar? Czy ty jesteś lekarzem?

Porada: Pytania tak/nie często zaczynają się od sual. Jest to zwykły czasownik, żaden specjaly znacznik pytania. Właściwie, poprzednie zdanie powstało z mi sual tu doktar. (Ja pytam, ty lekarz?) porzez opuszczenie pierwszego słowa.

sual tu bon? Jak się czujesz? (Dosłownie: Czy ty jesteś dobry?) mi bon. Ja czuję się dobrze. tu ne? A ty? mi no bon. Ja nie czuję się dobrze.

Etymologia. sual pochodzi z języków hindi: क्या "kyā", urdu: كيا‏‎ "kyā".

ya tak

sual tu Tomas? Czy ty jesteś Tomasz?

ya, mi Tomas. Tak, ja jestem Tomasz.

sual da davar? Czy on/ona jest lekarzem?

ya, da davar. Tak, on/ona jest lekarzem.

e być

mi e Tomas. Ja jestem Tomasz.

tu e Sara. Ty jesteś Sara.

aple e pal. Jabłko jest owocem.

Uwaga: Należy użyć e w ostatnim zdaniu, bo bez niego wyglądałoby jak wyrażenie rzeczownikowe: aple pal (jabłkowy owoc).

no nie

mi no e Sara. Nie jestem Sara.

mi no e davar. Nie jestem lekarzem.

sual tu bon? Czy czujesz się dobrze? ya. mi bon. Tak, czuję się dobrze.

sual tu bon? Czy czujesz się dobrze?
no, mi no bon. Nie, nie czuję się dobrze.

Możesz używać no do zaprzeczania czegokolwiek. Jest umieszczane przed słowem zaprzeczanym.

da no sal mi. Nie pozdrawia mnie.

Etymologi. no pochodzi z języków: angielskiego: no, hiszpańskiego: no, francuskiego: non.

ludzie

mimen sal tumen. My pozdrawiamy was.

tumen sal damen. Wy pozdrawiacie ich.

damen sal mimen! Oni/One pozdrawiają nas.

mimen e fem. Jesteśmy kobietami.

tumen e man. Jesteście mężczyznami.

damen e aple. Są jabłkami.

ke? co? kto?

ke? Co?

tu ke? Kim jesteś? mi e Tomas. Jestem Tomasz.

da e ke? Kim ona jest? da e Sara. Ona to Sara.

tumen e ke? Kim jesteście?

damen e ke? Kim są?

Etymologia. ke pochodzi z języków: hiszpańskiego: qué, portugalskiego: que, włoskiego: che, bengalskiego: কী "ki".

ye to, tamto

ye ke? / ke ye? Co to?

ye aple. To jest jabłko.

ye rubi aple. To jest czerwone jabłko.

ye aple rubi. Te jabłko jest czerwone.

Uwaga: Kiedy przymiotnik, jak rubi, jest umieszczony przed rzeczownikiem, działa jako przydawka. Kiedy jest po rzeczowniku, działa jako "przymiotnikowy" czasonik.

ye rubi. Jest czerwone.

su (partykuła dzierżawcza)

ye e ke? Co to jest?

ye e mi su fon. To mój telefon.

ye e ke su? Czyje to?

ye e mi su. To jest moje.

Uwaga: Partykuła dzierżawcza su jest umiejscawiana między właściciela i posiadaną rzecz, więc mi su znaczy "mój", tu su znaczy "twój" i tak dalej.

da e ke? Kim on/ona jest?

da e mi su dosti. On/ona jest moim przyjacielem/przyjaciółką.

mi e Sara su dosti. Jestem przyjacielem Sary.

nam name

tu nam ke? Jak się nazywasz? (Dosłownie: Czym jest twoje imię?)

mi nam Tomas. Nazywam się Tomasz.

da nam ke? Jak ona jest nazywana?

da nam Sara. Ona jest nazywana Sarą.

mi nam Tomas. Ja jestem nazywany Tomaszem.

Etymologia. nam pochodzi z języków: hindi: नाम "nām", perskiego: نام‏‎ "nām", tajskiego: นาม "naam", indonezyjskiego: nama, japońskiego: 名前 "namae", niemieskiego: Name, angielskiego: name.

ha mieć

mi ha bon dom. Mam dobry dom.

da no ha pesa. Nie ma pieniędzy.

mi vol ha neu fon. Chcę mieć nowy telefon.

sual tu ha baca? Czy masz dzieci? mi ha du baca. Mam dwoje dzieci.

san wiedzieć, znać

mi san da. Znam go/ją.

sual tu san ye jen? Czy znasz tę osobę?

sual tumen san semen? Czy znacie się?

mimen san semen de long. Znamy się od długiego (czasu).

mede pomoc

mi yau mede. Potrzebuję pomocy.

sual tu bil mede mi? Czy możesz pomóc mi?

sual mi bil mede tu? Czy mogę ci pomóc?

Part 2: Jedzenie

yam konsumować, spożywać, jeść, pić

sual tu vol yam yo? Czy chcesz zjeść coś?

da yam aple. Je jabłko.

damen yam aple. Jedzą jabłka.

Uwaga: Inaczej niż język polski, Pandunia nie ma osobnyc form pojedynczej i mnogiej. Dlatego słowa jak aple mogą się odnosić do jednego lub większej liczby jabłek.

sual tu yam kafe? Czy pijesz kawę?

mi yam kafe. Piję kawę.

Porada: Znaczenie yam obejmuje i jedzenie i picie. Może się to na początku wydawać dziwne, ale niedługo zauważysz, że jesto dosyć poręczne! Zazwyczaj dopełnienie wyjaśnia, czy chodzi o jedzenie, picie czy oba.

mi yam kafe i pang. Spożywam kawę i chleb.

vol chcieć

sual tu vol yam? Czy chcesz jeść?

tu vol yam ke? Co chcesz zjeść?

Porada: Gdy język polski umieszcza "co" na początku pytania, w Panduni ke nie zmienia szyku zdania.

mi vol yam kafe. Chcę pić kawę.

sual tu vol yam cai? Czy chcesz napić się herbaty?

no. mi no vol cai. mi vol kafe. Nie, nie chcę herbaty. Chcę kawę.

tu vol ke aple? Które jabłko chcesz?

ye rubi. Te czerwone.

cing prosić

mi cing tu yam cai. Proszę, żebyś napił się herbaty.

mi cing tu lai dom. Proszę, żebyś przyszedł do domu.

mi cing tu mede mi. Proszę, żebyś mi pomógł.

Porada: By tworzyć bezpośrednie prośby, opuść wszystkie zaimki.

cing yam cai. Proszę, napij się herbaty!

cing yam kafe. Proszę, napij się kawy!

cing lai dom. Proszę, przyjdź do domu!

cing mede mi. Proszę, pomóż mi.

xukur dzięki

xukur! Dzięki!

xukur tu. Dzięki ci.

mi xukur tu. Dziękuję tobie.

mi xukur tu mede mi. Dziękuję tobie, że pomogłeś mi.

xukur tu mede mi. Dzięki tobie, że pomogłeś mi.

tu keci. Nie ma za co. (Dosłownie: Jesteś uprzejmy.)

haida niech my

haida yam! Zjedzmy!

haida ga yam! Chodźmy jeść!

haida ga dom. Chodź do domu.

yau potrzebować

mi yau mede. Potrzebuję pomocy.

mi yau yam. Jestem głodny.

sual tu yau yam? Czy jesteś głodny?

sual tu yau sui? Czy jesteś spragniony?

Part 3. Komunikacja

pardon przepraszam, pardon, sory

pardon! mi no aha. Przepraszam, nie rozumiem.

pardon! ye ke? Przepraszam, co to?

pardon. tu namu ke? Przepraszam, jak się nazywasz?

aha rozumieć

sual tu aha mi? Czy rozumiesz mnie?

mi aha. Rozumiem.

maf. mi no aha tu. Przepraszam., nie rozumiem cię.

mi no bas aha tu. Niezbyt zrozumiałem cię.

mi aha no xe. Nic nie rozumiem.

bil móc, umieć

mi bil xofe kar. Umiem kierować samochodem.

da no bil xofe kar. Nie umie kierować samochodem.

sual tu bil xuli da? Czy umiesz to naprawić?

sual tu bil pandunia? Czy umiesz mówić w Panduni?

mi bil pandunia. Umiem mówić w Panduni.

mi bil kam pandunia. Umiem trochę mówić w Panduni.

mi no bil englix. Nie znam języka angielskiego.

maf. mi no bil tu su baxa. Przepraszam. Nie mówię w twoim języku.

loga mówić

tu loga ke? Co mówisz??

mi loga to tu. Mówię do ciebie.

mimen loga to unale. Mówimy do siebie.

se loga "kot" a ke yang a pandunia? Jak się mówi "kot" w Panduni?

"kot" e ke a pandunia? Czym jest "kot" w Panduni?

mau loga "miau". Kot mówi miau.

audi słuchać, słyszeć

mi no bil audi tu. Nie mogę cię usłyszeć.

cing loga max bala. Proszę, mów głośniej.

mi audi muzika. Słucham muzyki.

tu audi ke yang di muzika? Jakiego rodzaju muzyki słuchasz?

vide widzieć

suka vide tu. Miło cię widzieć!

to rivide! Do zobaczenia! (Dosłownie: Zobaczyć cię znowu!)

vide tu a posden! Do jutra! (Dosłownie: Zobaczyć cię jutro!)

mi vide da a preden. Widziałem go/ją wczoraj.

semi znaczyć

ye loge semi ke? Co znaczy to słowo?

"mau" semi ke? Co znaczy "mau"?

da semi yang de hewan. To oznacza rodzaj zwierzęcia.

mi no aha da semi ke. Nie rozumiem, co to znaczy.

kitaba pisać

cing kitaba tu su adres. Proszę, napisz swój adres.

cing kitaba da a ye. Proszę, napisz to tutaj!

baxa mówić w języku, komunikować się

sual tumen baxa pandunia. Czy mówicie w Panduni?

mimen baxa pandunia. Mówimy w Panduni.

sual tu bil baxa englix? Czy umiesz mówić w języku angielskim?

franse, espanya, portugal, rus francuski, hiszpański, portugalski, rosyjski

putong han, nipon, indonesia chiński, japoński, indonezyjski

arabi, turki, parsi, urdu, hindi arabski, turecki, perski, urdu, hindi

suahili, hausa, yoruba, amara suahili, hausa, joruba, amharski

Part 4. Chodzenie

ga iść

tu ga ke? Dokąd idziesz?

mi ga dom. Idę do domu.

mi mus ga ke? Gdzie powinienem pójść?

mi mus ga to ke jen? Do kogo powinienem pójść?

haida ga! Pójdźmy!

haida ga a fute Pójdźmy pieszo!

lai przybywać, przychodzić

cing lai! Przyjdź tu!

tu lai de ke? Skąd pochodzisz?

mi lai de Dubai. Pochodzę z Dubaju.

mi lai dom a pos den. Przyjdę do domu jutro.

safar podróżować

sual tu safar a tren? Czy podróżujesz pociągiem?

mimen safar de London to Paris. Podróżujemy z Londynu do Paryża.

safar e dai di long. Podróż jest bardzo długa.

a w, na, przy

hotel a ke? Gdzie jest hotel?

hotel a ye dau. Hotel jest przy tej drodze.

tu a ke? Gdzie jesteś?

mi a dom. Jestem w domu.

da a ke? Gdzie jest?

da side a kamar. Siedzi w pokoju.

Porada! Możesz używać a jako przyimka lub samodzielnie jako czasownika.

mi kar a... Pracuję w ...

dom mieszkać

tu dom ke? Gdzie mieszkasz?

mi dom Singapur. Mieszkam w Singapurze.

sual tu dom ye hotel? Czy miszkasz w tym hotelu?

Porada: Poprawnie jest też powiedzieć "tu dom a ke?" zamiast "tu dom ke". Jakkolwiek dom już obejmuje znaczenie bycia w czymś, więc a nie jest potrzebne.

dele czekać

cing dele! Proszę, czekaj!

damen dele mimen. Czekają na nas.

mi dele tu a hotel. Czekam na ciebie w hotelu.

Part 5. Załatwianie interesów

don dać

cing don pesa. Proszę, daj trochę pieniędzy.

cing don da to mi. Proszę, daj mi to.

mi don ye to tu. Daję ci to.

mi don buku to damen. Daję im książkę.

da no vol don da to mi. Nie chce dać mi tego.

cepe brać, dostawać

mi cepe un kafe. Wezmę kawę.

cing cepe un kafe to mi. Proszę, weź kawę dla mnie.

tu pas cepe pesa de mi. Już dostałeś ode mnie pieniądze.

mi cepe un bir. I will take a beer.