Saltu al enhavo

Verboj

Persono kaj nombro

Subjekto indikas personon kaj nombron de verbo. Ekzemple, la verbo es ('esti') havas la saman formon en ćiu person.

mi es frende. – mi estas amiko.
tu es frende. – Ci estas amiko.
da es frende. – Ri (li aŭ ŝi) estas amiko.
vi es frende. – Ni estas amikoj.
yu es frende. – Vi estas amikoj.
di es frende. – Ili estas amikoj.

Ankaŭ substantivo povas roli kiel subjekto.

mau es hevan. – Kato estas besto.

Kiel esprimi tempo kaj modo

Verbaj tensoj, aspektoj kaj modoj estas esprimita per helpantaj verboj, kiuj estas unue en la verba frazo. Ilia ordo estas: tempo, modo, aspekto.

Tenso

did indikas pasintan tenson, nun indikas prezencan tenson kaj vil indikas estontan tenson.

man did yam ban. – Viro manĝIS panon.
man nun yam ban. – Viro manĝAS panon.
man vil yam ban. – Viro manĝOS panon.

Oni povas ankaux esprimi estontecon en pasinteco.

man pas vil yam ban. – Viro estis manĝonta panon.

Aspekto

Aspekto esprimas la manieron, kiel oni prezentas procezon, ĉu kun limoj, ĉu sen limoj. Estas du aspektaj markiloj en Pandunia, bi kaj haf.

Oni povas uzi aspektan kaj tensan markilojn kune.

La markilo bi indikas, ke la procezo daŭras ankoraŭ.

man bi yam ban. – Viro estas, estis aŭ estos manĝanta panon.
man did bi yam ban. – Viro estis manĝanta panon.
man nun bi yam ban. – Viro estas manĝanta panon.
man vil bi yam ban. – Viro estos manĝanta panon.

La markilo haf indikas, ke la ago estas finita kaj ĝia rezulto estas ankoraŭ efika.

man haf yam ban. – Viro estis, estas aŭ estos manĝinta panon.
man did haf yam ban. – Viro estis manĝinta panon.
man nun haf yam ban. – Viro estas manĝinta panon.
man vil haf yam ban. – Viro estos manĝinta panon.

Kondicionala modo

La kondicionala markilo vud esprimas kiel la us-modon, ke la plenumo de procezo dependas de iu nerealigita kondiĉo.

mi vud van yam. – Mi volus manĝi.
mi vud go to Dubai. – Mi irus al Dubai.
mi vud go, if tu las mi. – Mi irus, se vi lasos min.
tu no vud es suka, if mi vud go. – Vi ne estus feliĉa, se mi irus.

Resumo

Pandunia Esperanto Pandunia Esperanto
mi yam. Mi manĝas. mi no yam. Mi ne manĝas.
mi bi yam. Mi estas manĝanta. mi no bi yam. Mi ne estas manĝanta.
mi haf yam. Mi estas manĝinta. mi no haf yam. Mi ne estas manĝinta.
mi did yam. Mi manĝis. mi no did yam. Mi ne manĝis.
mi did bi yam. Mi estis manĝanta. mi no did bi yam. Mi ne estis manĝanta.
mi did haf yam. Mi estis manĝinta. mi no did haf yam. Mi ne estis manĝinta.
mi vil yam. Mi manĝos. mi no vil yam. Mi ne manĝos.
mi vil bi yam. Mi estos manĝanta. mi no vil bi yam. Mi ne estos manĝanta.
mi vil haf yam. Mi estos manĝinta. mi no vil haf yam. Mi ne estos manĝinta.
mi did vil yam. Mi estis manĝonta. mi no did vil yam. Mi ne estis manĝonta.
mi vud yam. Mi manĝus. mi no vud yam. Mi ne manĝus.
mi vud bi yam. Mi estus manĝanta. mi no vud bi yam. Mi ne estus manĝanta.
mi vud haf yam. Mi estus manĝinta. mi no vud haf yam. Mi ne estus manĝinta.
mi shud yam. Mi devus manĝi. mi no shud yam. Mi ne devus manĝi.
mi shud bi yam. Mi devus esti manĝanta. mi no shud bi yam. Mi ne devus esti manĝanta.
mi shud haf yam. Mi devus esti manĝinta. mi no shud haf yam. Mi ne devus esti manĝinta.
mi kan yam. Mi povas manĝi. mi no kan yam. Mi ne povas manĝi.
mi kan bi yam. Mi povas esti manĝanta. mi no kan bi yam. Mi ne povas esti manĝanta.
mi kan haf yam. Mi povas esti manĝinta. mi no kan haf yam. Mi ne povas esti manĝinta.
mi did kan yam. Mi povis manĝi. mi no did kan yam. Mi ne povis manĝi.
mi did kan bi yam. Mi povis esti manĝanta. mi no did kan bi yam. Mi ne povis esti manĝanta.
mi did kan haf yam. Mi povis esti manĝinta. mi no did kan haf yam. Mi ne povis esti manĝinta.
mi vil kan yam. Mi povos manĝi. mi no vil kan yam. Mi ne esti able to manĝi.
yam! Manĝu! no yam! Ne manĝu!
yu shal yam! Vi manĝu! yu no shal yam! Vi ne manĝu!
vi shal yam! Ni manĝu! vi no shal yam! Ni ne manĝu!