Wstęp

Pandunia jest językiem sztucznym zaprojektowanym, by być relatywnie prostym dla każdego. Możesz się jej uczyć szybko tym kursem praktycznym.

Użytkownicy języka polskiego łatwo się nauczą tworzyć podstawowe zdania w Panduni, jako że szyk zdania jest zasadniczo taki sam jak w języku polskim, nie ma przedimków (rodzajników), żadnego "być", ani skomplikowanych zasad odmiany słów, by wyrazić liczby pojedyńczą i mnogą lub czas czasowników.

Kurs składa się z małych lekcji. Każda lekcja wprowadza nove słowo, które jest używane w kilku różnych zdaniach w lekcji, by is to teach you how the word works as part of sentences. Possibly you will encounter also other new words in the same lesson but don't worry about them! You don't have to learn all of them at once. Just memorize the phrases that are useful for you! Maybe the rest will go to your memory subconciously.

Możesz uczyć się z tego kursu razem z przyjaciółmi. Czytajcie zdania razem i spróbujcie dokonać małych rozmów. Możesz się też uczyć sam. Nawet wtedy jest przydatnym czytać na głos i tworzyć rozmowy. Powtrzaj te came zdania kilka razy dzisiaj, jutro, pojutrze i tak dalej. Jak to się mówi, trening czyni mistrza.

Uwaga! Wiele lekcji zawiera też wskazówki jak ta. Służą wyjaśnieniu detali gramatycznych zainteresowanym. Możesz je pominąć, jeśli nie są pomocne. Nie musisz znać teorii języka. Możesz po prostu mówić w Panduni!

Part 1: Greeting and basics

salam pozdrowienie, powitanie

salam Cześć!

salam sube! Dobrego ranka!

salam den! Dzień dobry!

salam xam! Dobry wieczór!

salam noce! Dobranoc!

salam nyam! Smacznego!

salam lay! Witaj! Zapraszam!

salam cute! Żegnaj!

salam safar! Szczęśliwej podróży!

salam son! Dobrego snu!

Jak pewnie zauważyłeś dzięki tym kilku wyrażeniom, salam jest ogólnym słowem do pozdrowień. Używaj go, kiedy chcesz!

Salam jest popularnym pozdrowieniem używanym przez i religijnych i niereligijnych ludzi w wielu różnych krajach na całym świecie.

Etymologia. salam pochodzi z języków: arabskiego: سَلَام‏ "salām", hebrajskiego: שָׁלוֹם‏ "šalom", tureckiego: selam, hindi: सलाम "salām", suahili: salaam, indonezyjskiego: selamat.

me ja, mnie

me sarah. Ja jestem Sara.

me tomas. Ja jestem Tomasza.

Możesz się przedstwiać po prostu mówiąc mi a następnie twoje imię. W Panduni nie potrzebujesz do tego czasownika!

me salama mame. Ja pozdrawiam matkę.

me salama pape. Ja pozdrawiam ojca.

Słowo salam jest rzeczownikiem a salama odpowiadającym mu czasownikiem. Podstawowy szyk zdania w Panduni Pandunia to podmiot-orzeczenie-dopełnienie.

sarah salama tomas. Sara pozdrawia Tomasza.

salam mame! Cześć, mamo!

salam pape! Cześć, tato!

Etymologia. me pochodzi z języków: angielkiego: me, włoskiego: mi, suahili: mimi, zuluskiego: -mi-.

te ty, cię

te tomas. Ty jesteś Tomasz.

me salama te. Ja pozdrawiam cię.

te salama me. Ty pozdrawiasz mnie.

Zaimki nigdy nie odmieniają się w Panduni. Dlatego mi jest takie samo jako podmiot i dopełnienie, gdy język polski dwie różne formy, 'ja' i 'mnie'.

me lova te. Ja kocham cię.

Etymologia. tu pochodzi z języków: hiszpańskiego: "tú", włoskiego: "tu", francuskiego: "tu", hindi: तू "tū", perskiego: تو‏‎ "to", tadżyckiego: ту "tu".

le on, ona lub to

le man. On jest mężczyzną.

le fem. Ona jest kobietą.

le aple. To jest jabłko.

ye jest ogólnym zaimkiem trzecioosobowym. Jest używany wobec ludzi (niezależnie od płci) tak jak i wobec rzeczy.

me salama le. Ja pozdrawiam go/ją.

Etymologia. ye pochodzi z języków lingala: yé, suahili: yeye, cziczewa: iye, zuluskiego: -ye-, hindi: यह "ye".

eska to ask a question

eska te tomas? Czy ty jesteś Tomasz?

eska te dotor? Czy ty jesteś lekarzem?

Porada: Pytania tak/nie często zaczynają się od eska. Jest to zwykły czasownik, żaden specjaly znacznik pytania. Właściwie, poprzednie zdanie powstało z mi eska tu doktar. (Ja pytam, ty lekarz?) porzez opuszczenie pierwszego słowa.

eska te bon? Jak się czujesz? (Dosłownie: Czy ty jesteś dobry?) me bon. Ja czuję się dobrze. eska te? A ty? me ni bon. Ja nie czuję się dobrze.

Etymologia. eska pochodzi z języków hindi: क्या "kyā", urdu: كيا‏‎ "kyā".

si tak

eska te tomas? Czy ty jesteś Tomasz?

si, me tomas. Tak, ja jestem Tomasz.

eska le dotor? Czy on/ona jest lekarzem?

si, le dotor. Tak, on/ona jest lekarzem.

Słowo si może być używane też do oświadczania, że coś jest faktem. Wtedy jest używane na miejscu "być".

me si tomas. Ja jestem Tomasz.

te si sarah. Ty jesteś Sara.

aple si pal. Jabłko jest owocem.

Uwaga: Należy użyć si w ostatnim zdaniu, bo bez niego wyglądałoby jak wyrażenie rzeczownikowe: aple pal (jabłkowy owoc).

Etymologia. si pochodzi z języków: hiszpańskiego: si, portugalskiego: sim, mandaryńskiego: 是 "shì", szanghaiskiego: 是 "sí".

ni nie

me ni sarah. Nie jestem Sara.

me ni dotor. Nie jestem lekarzem.

eska te bon? Czy czujesz się dobrze? si. me bon. Tak, czuję się dobrze.

eska te bon? Czy czujesz się dobrze? ni. me ni bon. Nie, nie czuję się dobrze.

Możesz używać ni do zaprzeczania czegokolwiek. Jest umieszczane przed słowem zaprzeczanym.

le ni salama me. Nie pozdrawia mnie.

Etymologi. ni pochodzi z języków: angielskiego: no, hiszpańskiego: no, francuskiego: non.

ludzie

mome salama tote. My pozdrawiamy was.

tote salama lole. Wy pozdrawiacie ich.

lole salama mome! Oni/One pozdrawiają nas.

mome fem. Jesteśmy kobietami.

tote man. Jesteście mężczyznami.

lole aple. Są jabłkami.

ke? co? kto?

ke? Co?

te ke? Kim jesteś? me tomas. Jestem Tomasz.

le ke? Kim ona jest? le sarah. Ona to Sara.

tote ke? Kim jesteście?

lole ke? Kim są?

Etymologia. ke pochodzi z języków: hiszpańskiego: qué, portugalskiego: que, włoskiego: che, bengalskiego: কী "ki".

ce to, tamto

ce ke? / ke ce? Co to?

ce aple. To jest jabłko.

ce ros aple. To jest czerwone jabłko.

ci aple ros. Te jabłko jest czerwone.

Uwaga: Kiedy przymiotnik, jak ros, jest umieszczony przed rzeczownikiem, działa jako przydawka. Kiedy jest po rzeczowniku, działa jako "przymiotnikowy" czasonik.

ce ros. Jest czerwone.

da (partykuła dzierżawcza)

ce ke? Co to jest?

ce me da fon. To mój telefon.

ce ke da? Czyje to?

ce me da. To jest moje.

Uwaga: Partykuła dzierżawcza ya jest umiejscawiana między właściciela i posiadaną rzecz, więc mi ya znaczy "mój", tu ya znaczy "twój" i tak dalej.

le ke? Kim on/ona jest?

le si me da doste. On/ona jest moim przyjacielem/przyjaciółką.

me si sarah da doste. Jestem przyjacielem Sary.

Etymologia. da pochodzi z języków: mandaryńskiego: 的 "de", pundżabskiego: ਦਾ "dā".

nam name

ti nam ke? Jak się nazywasz? (Dosłownie: Czym jest twoje imię?)

mi nam tomas. Nazywam się Tomasz.

li nam ke? Jak ona jest nazywana?

li nam sarah. Ona jest nazywana Sarą.

me nama tomas. Ja jestem nazywany Tomaszem.

Etymologia. nam pochodzi z języków: hindi: नाम "nām", perskiego: نام‏‎ "nām", tajskiego: นาม "naam", indonezyjskiego: nama, japońskiego: 名前 "namae", niemieskiego: Name, angielskiego: name.

tena mieć

me tena bon dom. Mam dobry dom.

le ni tena pese. Nie ma pieniędzy.

me wanta tena novi fon. Chcę mieć nowy telefon.

eska te tena bace? Czy masz dzieci? me tena dul bace. Mam dwoje dzieci.

jana wiedzieć, znać

me jana le. Znam go/ją.

eska te jana ci ren? Czy znasz tę osobę?

eska tote jana unale? Czy znacie się?

mome jana unale ya long. Znamy się od długiego (czasu).

helpe pomoc

me nida helpe. Potrzebuję pomocy.

eska te abla helpa me? Czy możesz pomóc mi?

eska me abla helpa te? Czy mogę ci pomóc?

Part 2: Jedzenie

nyama konsumować, spożywać, jeść, pić

eska te wanta nyama koy? Czy chcesz zjeść coś?

le nyama aple. Je jabłko.

lole nyama aple. Jedzą jabłka.

Uwaga: Inaczej niż język polski, Pandunia nie ma osobnych form pojedynczej i mnogiej. Dlatego słowa jak aple mogą się odnosić do jednego lub większej liczby jabłek.

eska te nyama kafe? Czy pijesz kawę?

me nyama kafe. Piję kawę.

Porada: Znaczenie nyama obejmuje i jedzenie i picie. Może się to na początku wydawać dziwne, ale niedługo zauważysz, że jesto dosyć poręczne! Zazwyczaj dopełnienie wyjaśnia, czy chodzi o jedzenie, picie czy oba.

me nyama kafe i pang. Spożywam kawę i chleb.

wanta chcieć

eska te wanta nyama? Czy chcesz jeść?

te wanta nyama ke? Co chcesz zjeść?

Porada: Gdy język polski umieszcza "co" na początku pytania, w Panduni ke nie zmienia szyku zdania.

me wanta nyama kafe. Chcę pić kawę.

eska te wanta nyama cay? Czy chcesz napić się herbaty?

ni. me ni wanta cay. me wanta kafe. Nie, nie chcę herbaty. Chcę kawę.

te wanta ki aple? Które jabłko chcesz?

ci ros. Te czerwone.

plisa prosić

me plisa te nyama cay. Proszę, żebyś napił się herbaty.

me plisa te laya dom. Proszę, żebyś przyszedł do domu.

me plisa te helpa me. Proszę, żebyś mi pomógł.

Porada: By tworzyć bezpośrednie prośby, opuść wszystkie zaimki.

plisa nyama cay. Proszę, napij się herbaty!

plisa nyama kafe. Proszę, napij się kawy!

plisa laya dom. Proszę, przyjdź do domu!

plisa helpa me. Proszę, pomóż mi.

danke dzięki

danke! Dzięki!

danka te. Dzięki ci.

me danka te. Dziękuję tobie.

me danka te helpa me. Dziękuję tobie, że pomogłeś mi.

danka te helpa me. Dzięki tobie, że pomogłeś mi.

te keci. Nie ma za co. (Dosłownie: Jesteś uprzejmy.)

haida niech my

haida nyama! Zjedzmy!

haida gowa nyama! Chodźmy jeść!

haida gowa dom. Chodź do domu.

nida potrzebować

me nida helpe. Potrzebuję pomocy.

me nida nyama. Jestem głodny.

eska te nida nyama? Czy jesteś głodny?

eska te nida suy? Czy jesteś spragniony?

Part 3. Komunikacja

pardon przepraszam, pardon, sory

pardon! me ni aha. Przepraszam, nie rozumiem.

pardon! ce ke? Przepraszam, co to?

pardon. te namu ke? Przepraszam, jak się nazywasz?

aha rozumieć

eska te aha me? Czy rozumiesz mnie?

me aha. Rozumiem.

pardon. me ni aha te. Przepraszam., nie rozumiem cię.

me ni bas aha te. Niezbyt zrozumiałem cię.

me aha nol. Nic nie rozumiem.

abla móc, umieć

me abla gida kar. Umiem kierować samochodem.

le ni abla gida kar. Nie umie kierować samochodem.

eska te abla xula le? Czy umiesz to naprawić?

eska te abla pandunia? Czy umiesz mówić w Panduni?

me abla pandunia. Umiem mówić w Panduni.

me abla lil pandunia. Umiem trochę mówić w Panduni.

me ni abla engli. Nie znam języka angielskiego.

pardon. me ni abla te da bax. Przepraszam. Nie mówię w twoim języku.

loga mówić

te loga ke? Co mówisz??

me loga pa te. Mówię do ciebie.

mome loga pa unale. Mówimy do siebie.

ze loga "kot" sa ki yang sa pandunia? Jak się mówi "kot" w Panduni?

"kot" si ke sa pandunia? Czym jest "kot" w Panduni?

maw loga miaw. Kot mówi miau.

auda słuchać, słyszeć

me ni abla auda te. Nie mogę cię usłyszeć.

plisa loga forti. Proszę, mów głośniej.

me auda musike. Słucham muzyki.

te auda ki yang da musike? Jakiego rodzaju muzyki słuchasz?

wida widzieć

suku wida te. Miło cię widzieć!

wida te repi! Do zobaczenia! (Dosłownie: Zobaczyć cię znowu!)

wida te badi den! Do jutra! (Dosłownie: Zobaczyć cię jutro!)

me wida le predi den. Widziałem go/ją wczoraj.

mena znaczyć

ci loge mena ke? Co znaczy to słowo?

"maw" mena ke? Co znaczy "maw"?

le mena yang du hewan. To oznacza rodzaj zwierzęcia.

me ni aha le mena ke. Nie rozumiem, co to znaczy.

kitaba pisać

plisa kitaba ti adres. Proszę, napisz swój adres.

plisa kitaba le sa ce. Proszę, napisz to tutaj!

baxa mówić w języku, komunikować się

eska tote baxa pandunia. Czy mówicie w Panduni?

mome baxa pandunia. Mówimy w Panduni.

eska te abla baxa engli? Czy umiesz mówić w języku angielskim?

fransi, espani, portugali, rusi francuski, hiszpański, portugalski, rosyjski

cini, nipon, indonesi chiński, japoński, indonezyjski

arabi, turki, farsi, urdi, hindi arabski, turecki, perski, urdu, hindi

swahili, hausi, yorubi, amari suahili, hausa, joruba, amharski

Part 4. Chodzenie

gowa iść

te gowa ke? Dokąd idziesz?

me gowa dom. Idę do domu.

me bixu gowa ke? Gdzie powinienem pójść?

me bixu gowa pa ki ren? Do kogo powinienem pójść?

haida gowa! Pójdźmy!

haida gowa sa pede Pójdźmy pieszo!

laya przybywać, przychodzić

plisa laya! Przyjdź tu!

te laya ya ke? Skąd pochodzisz?

me laya ya dubay. Pochodzę z Dubaju.

me laya dom badi den. Przyjdę do domu jutro.

safara podróżować

eska te safara sa tren? Czy podróżujesz pociągiem?

mome safara ya london pa paris. Podróżujemy z Londynu do Paryża.

safar day long. Podróż jest bardzo długa.

sa w, na, przy

hotel sa ke? Gdzie jest hotel?

hotel sa ci daw. Hotel jest przy tej drodze.

te sa ke? Gdzie jesteś?

me sa dom. Jestem w domu.

le sa ke? Gdzie jest?

le sida sa kamar. Siedzi w pokoju.

Porada! Możesz używać sa jako przyimka lub samodzielnie jako czasownika.

me werka sa... Pracuję w ...

domu mieszkać

te domu ke? Gdzie mieszkasz?

me domu singapur. Mieszkam w Singapurze.

eska te domu ci hotel? Czy miszkasz w tym hotelu?

Porada: Poprawnie jest też powiedzieć "te domu sa ke?" zamiast "te domu ke". Jakkolwiek doma już obejmuje znaczenie bycia w czymś, więc sa nie jest potrzebne.

denga czekać

plisa denga! Proszę, czekaj!

lole denga mome. Czekają na nas.

me denga te sa hotel. Czekam na ciebie w hotelu.

Part 5. Załatwianie interesów

dona dać

plisa dona pese. Proszę, daj trochę pieniędzy.

plisa dona le pa me. Proszę, daj mi to.

me dona ce pa te. Daję ci to.

me dona buke pa lole. Daję im książkę.

le ni wanta dona le pa me. Nie chce dać mi tego.

kapa brać, dostawać

me kapa un kafe. Wezmę kawę.

plisa kapa un kafe pa me. Proszę, weź kawę dla mnie.

te pas kapa pese ya me. Już dostałeś ode mnie pieniądze.

me kapa un bir. I will take a beer.