1a parto: Salutado

salam saluti

salam Saluton!

salam suba! Bonan matenon!

salam den! Bonan tagon!

salam xam! Bonan vesperon!

salam noce! Bonan nokton!

salam nyam! Bonan apetiton!

salam laye! Bonvenon!

salam cute! Ĝis!

salam safar! Bonan vojaĝon!

salam son! Bonan nokton!

Notu! Salam estas ĝenerala vorto por salutado en ĉiuj situacioj.

Etimologio. salam venas el araba: سَلَام‏ "salām", hebrea: שָׁלוֹם‏ "šalom", turka: selam, hindia: सलाम "salām", sŭahila: salaam, indonezia: selamat.

mi mi

mi sara. Mi estas Sara.

mi tomas. Mi estas Tomaso.

Vi povas konigi vin dirante mi kaj vian nomon. Oni ne bezonas verbon por diri tion pandunie!

mi salam ma. Mi salutas patrinon.

mi salam pa. Mi salutas patron.

La vorto salam funkcias kaj kiel substantivo kaj kiel verbo. La baza vortordo en pandunia estas subjekto-verbo-objekto.

sara salam tomas. Sara salutas Tomason.

salam ma! Saluton, patrino!

salam pa! Saluton, patro!

Etimologio. mi venas el angla: me, itala: mi, sŭahila: mimi, zulua: -mi-.

tu vi (singulare)

tu tomas. Vi estas Tomaso.

mi salam tu. Mi salutas vin.

tu salam mi. Vi salutas min.

Notu! Vortoj neniam ŝanĝiĝas en pandunio. Do mi havas la saman formon kaj kiel subjekto kaj kiel objekto.

salam tu! Saluton al vi!

mi ama tu. Mi amas vin.

Etimologio. tu venas el hispana: "tú", itala: "tu", franca: "tu", hindia: तू "tū", persa: تو‏‎ "to", taĝika: ту "tu".

ye li, ŝi, ĝi

ye man. Ŝi estas viro.

ye fem. Li estas virino.

ye apel. Ĝi estas pomo.

Notu! ye estas ĝenerala pronomo de tria persono.

mi salama ye. Mi salutas lin/vin.

Etimologio. ye venas el lingala: yé, sŭahila: yeye, zulua: -ye-, hindia: यह "ye", urdua: "ye".

kia demandi, ĉu

kia tu tomas? Ĉu vi estas Tomaso?

kia tu doktar? Ĉu vi estas doktoro?

Notu! Demandoj ofte komencas per kia. Sed ĝi estas tute normala verbo, ne demandvorteto kiel esperanta ĉu. Fakte, la lasta demando estas simple mallonga manero por diri mi kia: tu doktor. (Mi demandas: Vi estas doktoro?). Oni nur forlasis la unuan pronomon.

kia tu bon? Kiel vi fartas? (Laŭvorte: Ĉu vi bonas?)
mi bon. Mi fartas bone.
kia tu? Kaj vi?
mi no bon. Mi ne fartas bone.

Etimologio. kia venas el hindia: क्या "kyā", urdua: كيا‏‎ "kyā", japana: 聞く "kiku".

si jes

kia tu tomas? Ĉu vi estas Tomaso.

si, mi tomas. Jes, mi estas Tomaso.

kia ye doktor? Ĉu li/ŝi estas doktoro?

si, ye doktar. Jes, li estas doktoro.

Notu! Ankaŭ si ŝanĝiĝas neniam. Do si kovras ĉiuj formoj de esti: estas, estos, estis, estus! Adicie oni povas forlasi ĝin en simplaj, mallongaj frazoj post pronomoj kiel mi kaj tu.

mi si tomas. Mi estas Tomaso.

tu si sara. Vi estas Sara.

apel si pal. Pomo estas frukto.

Notu: Estas speciale utila uzi *si en la lasta frazo, ĉar sen ĝi la frazo povus aspekti kiel kunmetita vorto: apel-pala** (pomfrukto).

Etimologio. si venas el hispana: sí, itala: sì, portugala: sim, mandarenĉina: 是 "shì", ŝanghajĉina: 是 "sí".

no ne

mi no sara. Mi ne estas Sara.

mi no doktar. Mi ne estas doktoro.

kia tu bon? Ĉu vi fartas bone?
si. mi bon. Jes, mi estas bone.

kia tu bon? Ĉu vi fartas bone?
no, mi no bon. Ne, mi ne estas bone.

Vi povas uzi no por nei ĉion. Metu ĝin antaŭ la neitan vorton.

ye no salama mi. Li/ŝi no salutas min.

Etimologio. no venas el angla: no, hispana: no, franca: non.

men homoj

Aldoni men al singulara pronomo por krei pluralan pronomon.

mimen salam tumen. Ni salutas vin ĉiujn.

tumen salam yemen. Vi ĉiuj salutas ilin.

yemen salam mimen! Ili salutas nin.

mimen si fem. Ni estas virinoj.

tumen si man. Vi estas viroj.

yemen si apel. Ili estas pomoj.

Etimologio. men venas el mandarenĉina: 们 "men", angla: men (homoj ĝenerale).

ke? kio? kiu?

ke? Kion?

tu si ke? Kiu vi estas? mi si tomas. Mi estas Tomaso.

ye si ke? Kiu ŝi estas? ye si sara. Ŝi estas Sara.

tumen si ke? Kiuj vi estas?

yemen si ke? Kiuj ili estas?

li tiu, tio

li si ke? / ke si sa? Kio estas tio?

li si apel. Tio estas pomo.

li si ros apel. Tio estas ruĝa pomo.

li apel ros. Tiu pomo ruĝas.

da (poseda vorteto)

li ke? Kio estas tio?

li si mi da fon. Tio estas mia telefono.

li si ke da? Tio estas kies?

li si mi da. Tio estas mia.

Note: Possessive particle da is put between the owner and the owned thing. So mi da means "my", tu da means "your" and so on.

ye ke? Who's he/she?

ye si mi da doste. Li/ŝi estas mia amiko.

mi si sara da doste. Mi estas amiko de Sara.

Etimologio. da venas el mandarenĉina: 的 /də/.

nam nomo

tu da nam si ke? Kio estas via nomo?

mi da nam si tomas. Mia nomo estas Tomaso.

ye namu ke? Kio estas ŝia nomo?

ye namu sara. Ŝia nomo estas Sara.

mi namu tomas. Mia nomo estas Tomaso.

Etimologio. nam venas el hindia: नाम "nām", persa: نام‏‎ "nām", thaja: นาม "naam", indonezia: nama, japana: 名前 "namae", ĝermana: Name, angla: name.

ada havi

mi ada bon dom. Mi havas bonan domon.

ye no ada pesa. Li/ŝi ne havas mono.

mi wol ada nowi fon. Mi volas havi novan telefonon.

kia tu ada bace? Ĉu vi havas infanojn?
mi ada do bace. Mi havas du infanojn.

jan scii, koni

mi jan ye. Mi konas lin/ŝin.

kia tu jan li ren? Ĉu vi konas tiun personon?

kia tumen jan bici? Ĉu vi konas unu la alian?

mimen jan bici ze long. Ni konas unu la alian longe.

mede helpo

mi nida mede. Mi bezonas helpon.

kia tu ken meda mi? Ĉu vi povas helpi min?

kia mi ken meda tu? Ĉu mi povas helpi vin?

2a parto: Manĝado

nyam manĝi, trinki

kia tu wol nyama yo? Ĉu vi volas manĝi ion?

ye nyama apel. Li/ŝi manĝas pomon.

yemen nyam apel. Ili manĝas pomojn.

Notu! Pandunio ne havas apartajn formojn por singularo kaj pluralo. Do vorto kiel apel indikas unu aŭ multajn pomojn.

kia tu nyama kafe? Ĉu vi trinkas kafon?

mi nyama kafe. Mi trinkas kafon.

Notu! Signifo de nyam kovras manĝadon kaj trinkadon.

mi nyama kafe i pang. Mi manĝas kafon kaj panon.

wol voli

kia tu wol nyama? Ĉu vi volas manĝi?

tu wol nyama ke? Kion vi volas manĝi?

Notu! En pandunio la demandvorto estas en la normala loko ankaŭ en demandaj frazoj. Ke ne ŝanĝas la vortordon.

mi wol nyama kafe. Mi volas trinki kafon.

kia tu wol nyama ca? Ĉu vi volas trinki teon?
no. mi no wol ca. mi wol kafe. Ne. Mi ne volas teon. Mi volas kafon.

tu wol ke apel? Kiun pomon vi volas manĝi?
li ros. Tiun ruĝan.

cing peti

mi cing tu nyama ca. Mi petas ke vi trinku teon.

mi cing tu lay dom. Mi petas ke vi venu hejmen.

mi cing tu meda mi. Mi petas ke vi helpu min.

Notu! Faru mallongajn petojn forlasante la pronomojn.

cing nyama ca. Bonvolu trinki teon!

cing nyama kafe. Bonvolu trinki kafon!

cing lay dom. Bonvolu veni hejmen!

cing meda mi. Bonvolu helpi min.

danke danko

danke! Dankon!

danka tu. Dankon al vi.

mi danka tu. Mi dankas vin.

mi danka tu meda mi. Mi dankan vin pro helpi min.

danka tu meda mi. Dankon pro helpi min.

tu keci. Nedankinde. (Laŭvorte: Vi ĝentila._)

hayda ni faru

hayda nyama! Ni manĝu!

hayda enda nyama! Ni iru manĝi!

hayada enda dom. Ni iru hejmen.

nida bezoni

mi nida mede. Mi bezonas helpon.

mi nida nyama. Mi bezonas manĝi.

kia tu nida nyama? Ĉu vi bezonas manĝi?

kia tu nida suy? Ĉu vi bezonas trinki (akvon)?

3a parto: Komunikado

sori pardono

sori! mi no aha. Pardonon, mi no komprenas.

sori! li ke? Pardonon, kio estas tio?

sori. tu namu ke? Pardonon, kio estas via nomo?

aha kompreni

kia tu aha mi? Ĉu vi komprenas min?

mi aha. Mi komprenas.

sori. mi no aha tu. Pardonon, mi ne komprenas vin.

mi no bas aha tu. Mi ne sufiĉe komprenis vin.

mi aha nul. Mi komprenas nenion.

ken povi

mi ken gida gar. Mi povas konduki aŭton.

ye no ken gida gar. Ŝi/li ne povas konduki aŭton.

kia tu ken xula ye? Ĉu vi povas ripari ĝin?

kia tu ken pandunia? Ĉu vi povas paroli pandunion?

mi ken pandunia. Mi povas pandunion.

mi ken lil pandunia. Mi povas ete pandunion.

mi no ken englix. Mi ne povas paroli la anglan.

sori. mi no ken tu da baxa. Pardonon, mi ne povas paroli vian lingvon.

loga diri, paroli

tu loga ke? Kion vi diris?

mi loga to tu. Mi parolas al vi.

mimen loga to bici. Ni parolas unu al alia.

se loga "kato" na ke yang na pandunia? Kiel oni diras "kato" pandunie?

"kato" si ke na pandunia? Kio estas "kato" pandunie?

maw loga myaw. Kato diras mjaŭ.

auda aŭdi, aŭskulti

mi no ken auda tu. Mi ne povas aŭdi vin.

cing loga forti. Bonvolu paroli pli forte.

mi auda musike. Mi aŭskultas muzikon.

tu auda ke yang da musike? Kian muzikon vi aŭskultas?

wida vidi, rigardi

suku wida tu. Mi ĝojas vidi vin!

wida tu re! Ĝis la revido!

wida tu ming den! Ĝis la revido morgaŭ!

mi wida ye yer den. Mi vidin lin/ŝin hieraŭ.

mana signifi

li loge mana ke? Kion tiu vorto signifas?

"maw" mana ke? Kion "mau" signifas?

ye mana yang du hewan. Ĝi signifas tipon de besto.

mi no aha ye mana ke. Mi ne komprenas kion ĝi signifas.

kitaba skribi

cing kitaba tu da adres. Bonvolu skribi vian adreson.

cing kitaba ye na li. Bonvolu skribi ĝin tie!

baxa paroli, lingvumi

kia tumen baxa pandunia. Ĉu vi parolas pandunion?

mimen baxa pandunia. Ni parolas pandunion.

kia tu ken baxa engli? Ĉu vi povas paroli la anglan?

frans, espanya, portugal, ruski la franca, la hispana, la portugala, la rusa

putong han, nipon, indonesia la ĉina, la japana, la indonezia

arabi, turki, farsi, urdu, hindi la araba, la turka, la persa, la urdua, la hindia

swahili, hausa, yoruba, amara la sŭahilia, la haŭsa, la joruba, la amhara

4a parto: Iro

enda iri

tu enda ke? Kien vi iras?

mi enda dom. Mi iras hejmen.

mi mus enda ke? Kien mi devas iri?

mi mus enda to ke ren? Al kiu mi devas iri?

hayada enda! Ni iru!

hayda enda na pede Ni iru piede!

lay veni

cing lay! Bonvolu veni!

tu lay ze ke? Vi venas el kie?

mi lay ze dubai. Mi venas el Dubai.

mi lay dom ming den. Mi venos hejmen morgaŭ.

safara vojaĝi

kia tu safara na tren? Ĉu vi vojaĝas per vagonaro?

mimen safara ze london to paris. Ni vojaĝas el Londono al Parizo.

safar day long. La vojaĝo estas tre longa.

doma loĝi

tu doma ke? Kie vi loĝas?

mi doma singapur. Mi loĝas en Singapuro.

kia tu doma li hotel? Ĉu vi loĝas en tiu hotelo?

Vortaro

a sed (turka a)
ada havi (portugala )
bay blanka (mandarenĉina bái 白)
batu ŝtono (indonezia batu)
bazar bazaro, vendoplaco (persa bāzār بازار)
bax lingvo (hindia bhāśā भाषा)
baxa paroli, komuniki
blu blua (angla blue)
bon bona (franca bon)
ca teo (mandarenĉina chá 茶)
cing peti (mandarenĉina qǐng 请)
den tago (rusa den' день)
dom hejmo, loĝejo (rusa dom дом)
doma loĝi
enda iri (swahila kuenda)
englix angla (angla English)
fem virino (franca femme)
gon antaŭ (Thai gɔ̀ɔn ก่อน)
haber novaĵoj (malaja khabar)
i kaj (pola i)
jan scii (konga zaba)
kafe kafo (germana Kaffee)
kal nigra (Hindi काला kāla)
kata tranĉi (hindia ‎kāṭnā काटना)
ke kio? kiu? (hispana qué)
ken scipovi (angla can)
keci ĝentila (mandarenĉina kèqi 客气)
kia demandi; ĉu (hindia kyā क्या)
lay veni (vjetnama lai)
mama patrino (mandarenĉina māma 妈妈)
man viro (angla man)
mana signifi (sŭahila maana)
mede helpi (franca aider)
mi mi (kartvela mi მე)
mimen ni
nida bezoni (angla need)
no ne (hispana no)
noce nokto (hispana noche)
nyama manĝi, trinki (hispana ñam)
papa patro (rusa papa папа)
apel pomo (mandarenĉina píngguǒ 苹果)
ren persono (mandarenĉina rén 人)
ros ruĝa (bangla ros)
safara vojaĝi (araba safar سفر)
salama saluti (araba salām سلام)
si jes; esti (hispana )
suba mateno (ŭolofa subba)
tu vi (singulare) (tamila நீ)
tumen vi (plurale)
u(franca ou)
wida vidi, rigardi (rusa videt' видеть)
wol voli (itala volere)
wang flava (kantonĉina wong)
xam vespero (hindia śām शाम )
ye li, ŝi, ĝi (mandarenĉina 他/她/它)
yemen ili
zay nune (Mandarin zài 在)
ze el, de (Czech z, ze)