Enkonduko

Pandunio estas artefarita lingvo, elpensita por esti relativa facila al ĉiuj. Eblas lerni ĝin rapide per ĉi tiu praktika kurso.

Estas facile fari simplajn frazojn en pandunio. Estas nek artikoloj nek verbo "esti". Ordinaraj vortoj ne ŝanĝiĝas por montri pluralon, kaj verboj ne ŝanĝiĝas por montri tempon.

La kurso konsistas el mallongaj lecionoj. Ĉiu leciono prezentas novan vorton, kiu estas uzata en pluraj frazoj de la teksto. La celo estas montri, kiel la vortoj funkcias en frazo. Eble estos pliaj novaj vortoj en la leciono, sed ne zorgu pri ili. Ne necesas lerni ĉiujn samtempe. Nur enmemorigu la frazojn kiujn vi trovas utilaj. Eble ankaŭ la ceteraj enmemoriĝos, nerimarkate.

Eblas studi ĉi kurson kun unu aŬ pliaj amikoj. Vi kune legu la frazojn kaj klopodu krei simplaj konversaciojn. Eblas studi ankaŭ sola. Eĉ tiel, estas utile laŭt-legi konversaciojn. Ripetu la samajn frazojn plurfoje ĉiutage. Onidire, ripetado estas la fundamento de lernado.

Noto: Multaj lecionoj enhavas ankaŭ helpaj kaj klarigajn notojn kiel ĉi tiu. Ili klarigas gramatikajn detalojn por interesatoj. Se ili ne estas utilaj al vi, vi povas ignori ilin. Ne necesas koni la lingvo-teorion por paroli pandunie.

1a parto: Salutado

salam saluti

salam Saluton!

salam sube! Bonan matenon!

salam den! Bonan tagon!

salam xam! Bonan vesperon!

salam noce! Bonan nokton!

salam nyam! Bonan apetiton!

salam lay! Bonvenon!

salam cute! Ĝis!

salam safar! Bonan vojaĝon!

salam son! Bonan nokton!

Noto: Salam estas ĝenerala vorto por salutado en ĉiuj situacioj.

Etimologio. salam venas el araba: سَلَام‏ "salām", hebrea: שָׁלוֹם‏ "šalom", turka: selam, hindia: सलाम "salām", sŭahila: salaam, indonezia: selamat.

me mi

me sara. Mi estas Sara.

me tomas. Mi estas Tomaso.

Vi povas konigi vin dirante me kaj vian nomon. Oni ne bezonas verbon por diri tion pandunie!

me salama mame. Mi salutas patrinon.

me salama pape. Mi salutas patron.

La vorto salam estas la substantivo kaj salama estas la verbo. La normala vortordo en pandunio estas subjekto-verbo-objekto.

sara salama tomas. Sara salutas Tomason.

salam mame! Saluton, patrino!

salam pape! Saluton, patro!

Etimologio. me venas el angla: me, hindi: मैं (meṇ), hispana: me.

te vi (singulare)

te tomas. Vi estas Tomaso.

me salama te. Mi salutas vin.

te salama me. Vi salutas min.

Noto: Vortoj neniam ŝanĝiĝas en pandunio. Do me havas la saman formon kaj kiel subjekto kaj kiel objekto.

salam te! Saluton al vi!

me ama te. Mi amas vin.

Etimologio. te venas el hungara: te, rusa: : ты (ty), itala: te, franca: te.

le li, ŝi, ĝi

le man. Li estas viro.

le fem. Ŝi estas virino.

le aple. Ĝi estas pomo.

Noto: le estas ĝenerala pronomo de tria persono.

me salama le. Mi salutas lin/vin.

Etimologio. le venas el franca: elle, hispana: él.

eska demandi, ĉu

eska te tomas? Ĉu vi estas Tomaso?

eska te dotor? Ĉu vi estas doktoro?

Noto: Demandoj ofte komencas per eska. Sed ĝi estas tute normala verbo, ne demandvorteto kiel esperanta ĉu. Fakte, la lasta demando estas simple mallonga manero por diri mi eska: te doktor. (Mi demandas: Vi estas doktoro?). Oni nur forlasis la unuan pronomon.

eska te bon? Kiel vi fartas? (Laŭvorte: Ĉu vi bonas?)
me bon. Mi fartas bone.
eska te? Kaj vi?
me ni bon. Mi ne fartas bone.

Etimologio. eska venas el angla: ask, franca: est-ce que, haitia: èske.

si jes

eska te tomas? Ĉu vi estas Tomaso.

si, me tomas. Jes, mi estas Tomaso.

eska le dotor? Ĉu li/ŝi estas doktoro?

si, le dotor. Jes, li estas doktoro.

Noto: Ankaŭ si ŝanĝiĝas neniam. Do si kovras ĉiuj formoj de esti: estas, estos, estis, estus! Adicie oni povas forlasi ĝin en simplaj, mallongaj frazoj post pronomoj kiel me kaj te.

me si tomas. Mi estas Tomaso.

te si sara. Vi estas Sara.

aple si pal. Pomo estas frukto.

Noto: Estas speciale utila uzi si en la lasta frazo, ĉar sen ĝi la frazo povus aspekti kiel kunmetita vorto: aple-pala (pomfrukto).

Etimologio. si venas el hispana: sí, itala: sì, portugala: sim, mandarenĉina: 是 "shì", ŝanghajĉina: 是 "sí".

ni ne

me ni sara. Mi ne estas Sara.

me ni dotor. Mi ne estas doktoro.

eska te bon? Ĉu vi fartas bone?
si. mi bon. Jes, mi estas bone.

eska te bon? Ĉu vi fartas bone?
ni. me ni bon. Ne, mi ne estas bone.

Vi povas uzi ni por nei ĉion. Metu ĝin antaŭ la neitan vorton.

le ni salama me. Li/ŝi ni salutas min.

Etimologio. ni venas el ukrajna: ні (ni),, hispana: ni, franca: non.

men homoj

Aldoni men al singulara pronomo por krei pluralan pronomon.

mome salama tote. Ni salutas vin ĉiujn.

tote salama lole. Vi ĉiuj salutas ilin.

lole salama mome! Ili salutas nin.

mome fem. Ni estas virinoj.

tote man. Vi estas viroj.

lole aple. Ili estas pomoj.

Etimologio. men venas el mandarenĉina: 们 "men", angla: men (homoj ĝenerale).

ke? kio? kiu?

ke? Kion?

te ke? Kiu vi estas? me tomas. Mi estas Tomaso.

le ke? Kiu ŝi estas? le sara. Ŝi estas Sara.

tote ke? Kiuj vi estas?

lole ke? Kiuj ili estas?

ce cxi tiu

li si ke? / ke si sa? Kio estas tio?

ce aple. Tio estas pomo.

ce ros aple. Tio estas ruĝa pomo.

ci aple ros. Tiu pomo ruĝas.

yu (poseda vorteto)

ce ke? Kio estas tio?

ce mi yu fon. Tio estas mia telefono.

ce ke yu? Tio estas kies?

ce me yu. Tio estas mia.

Noto: La posedan vorteton yu oni metas inter la posedanto kaj la posedataĵo. Do mi yu signifas "mia", te yu signifas "via", kaj tiel plu.

le ke? Who's he/she?

le si me yu doste. Li/ŝi estas mia amiko.

me si sara yu doste. Mi estas amiko de Sara.

Etimologio. yu venas el mandarencxina: 有 (yǒu), hakkacxina: 有 (yu).

nam nomo

te yu nam si ke? Kio estas via nomo?

me yu nam si tomas. Mia nomo estas Tomaso.

li nam ke? Kio estas ŝia nomo?

li nam sara. Ŝia nomo estas Sara.

me namu tomas. Mia nomo estas Tomaso.

Etimologio. nam venas el hindia: नाम "nām", persa: نام‏‎ "nām", thaja: นาม "naam", indonezia: nama, japana: 名前 "namae", ĝermana: Name, angla: name.

ada havi

me ada bon dom. Mi havas bonan domon.

le ni ada pese. Li/ŝi ne havas mono.

me wola ada nowi fon. Mi volas havi novan telefonon.

eska te ada bace? Ĉu vi havas infanojn?
me ada dul bace. Mi havas ya infanojn.

jana scii, koni

me jana le. Mi konas lin/ŝin.

eska te jana ci ren? Ĉu vi konas tiun personon?

eska tote jana unale? Ĉu vi konas unu la alian?

mome jana unale da long. Ni konas unu la alian longe.

helpe helpo

me nida helpe. Mi bezonas helpon.

eska te bila helpa me? Ĉu vi povas helpi min?

eska me bila helpa te? Ĉu mi povas helpi vin?

me wola helpa te. Mi volas helpu vin.

2a parto: Manĝado

nyama manĝi, trinki

eska te wola nyama koy? Ĉu vi volas manĝi ion?

le nyama aple. Li/ŝi manĝas pomon.

lole nyama aple. Ili manĝas pomojn.

Noto: Pandunio ne havas apartajn formojn por singularo kaj pluralo. Do vorto kiel aple indikas unu aŭ multajn pomojn.

eska te nyama kafe? Ĉu vi trinkas kafon?

me nyama kafe. Mi trinkas kafon.

Noto: Signifo de nyam kovras manĝadon kaj trinkadon.

me nyama kafe i pang. Mi manĝas kafon kaj panon.

wola voli

eska te wola nyama? Ĉu vi volas manĝi?

te wola nyama ke? Kion vi volas manĝi?

Noto: En pandunio la demandvorto estas en la normala loko ankaŭ en demandaj frazoj. Ke ne ŝanĝas la vortordon.

me wola nyama kafe. Mi volas trinki kafon.

eska te wola nyama cay? Ĉu vi volas trinki teon?
ni. me ni wola cay. me wola kafe. Ne. Mi ne volas teon. Mi volas kafon.

te wola ki aple? Kiun pomon vi volas manĝi?
ci ros. Tiun ruĝan.

bita peti

me bita te nyama cay. Mi petas ke vi trinku teon.

me bita te laya dom. Mi petas ke vi venu hejmen.

me bita te helpa me. Mi petas ke vi helpu min.

Noto: Faru mallongajn petojn forlasante la pronomojn.

bita nyama cay. Bonvolu trinki teon!

bita nyama kafe. Bonvolu trinki kafon!

bita laya dom. Bonvolu veni hejmen!

bita helpa me. Bonvolu helpi min.

danke danko

danke! Dankon!

danka te. Dankon al vi.

mi danka te. Mi dankas vin.

me danka te helpa me. Mi dankan vin pro helpi min.

danka te helpa me. Dankon pro helpi min.

te keci. Nedankinde. (Laŭvorte: Vi ĝentila._)

haida ni faru

haida nyama! Ni manĝu!

haida enda nyama! Ni iru manĝi!

haida enda dom. Ni iru hejmen.

nida bezoni

me nida helpe. Mi bezonas helpon.

me nida nyama. Mi bezonas manĝi.

eska te nida nyama? Ĉu vi bezonas manĝi?

eska te nida suy? Ĉu vi bezonas trinki (akvon)?

3a parto: Komunikado

pardon pardono

pardon! me ni aha. Pardonon, mi ni komprenas.

pardon! ce ke? Pardonon, kio estas tio?

pardon. te namu ke? Pardonon, kio estas via nomo?

aha kompreni

eska te aha me? Ĉu vi komprenas min?

me aha. Mi komprenas.

pardon. me ni aha te. Pardonon, mi ne komprenas vin.

me ni bas aha te. Mi ne sufiĉe komprenis vin.

me aha nol. Mi komprenas nenion.

bila povi

me bila gida kar. Mi povas konduki aŭton.

le ni bila gida kar. Ŝi/li ne povas konduki aŭton.

eska te bila xula le? Ĉu vi povas ripari ĝin?

eska te bila pandunia? Ĉu vi povas paroli pandunion?

me bila pandunia. Mi povas pandunion.

me bila lil pandunia. Mi povas ete pandunion.

me ni bila engli. Mi ne povas paroli la anglan.

pardon. mi ni bila te yu baxa. Pardonon, mi ne povas paroli vian lingvon.

loga diri, paroli

te loga ke? Kion vi diris?

me loga pa te. Mi parolas al vi.

mome loga pa unale. Ni parolas unu al alia.

ze loga "kato" sa ki yang sa pandunia? Kiel oni diras "kato" pandunie?

"kato" si ke sa pandunia? Kio estas "kato" pandunie?

maw loga miaw. Kato diras mjaŭ.

auda aŭdi, aŭskulti

auda me! Aŭskulti min!

me ni bila auda te. Mi ne povas aŭdi vin.

bita loga forti. Bonvolu paroli pli forte.

me auda musike. Mi aŭskultas muzikon.

te auda ki yang yu musike? Kian muzikon vi aŭskultas?

wida vidi, rigardi

suku wida te. Mi ĝojas vidi vin!

wida te repi! Ĝis la revido!

wida te badi den! Ĝis la revido morgaŭ!

me wida le predi den. Mi vidin lin/ŝin hieraŭ.

mena signifi

ci loge mena ke? Kion tiu vorto signifas?

"maw" mena ke? Kion "maw" signifas?

le mena yang ya hewan. Ĝi signifas tipon de besto.

me ni aha le mena ke. Mi ne komprenas kion ĝi signifas.

kitaba skribi

bita kitaba ti adres. Bonvolu skribi vian adreson.

bita kitaba le sa ce. Bonvolu skribi ĝin tie!

baxa paroli, lingvumi

eska tote baxa pandunia. Ĉu vi parolas pandunion?

mome baxa pandunia. Ni parolas pandunion.

eska te bila baxa engli? Ĉu vi povas paroli la anglan?

fransi, espani, portugali, rusi la franca, la hispana, la portugala, la rusa

cini, nipon, indonesi la ĉina, la japana, la indonezia

arabi, turki, farsi, urdi, hindi la araba, la turka, la persa, la urdua, la hindia

swahili, hausi, yorubi, amari la sŭahilia, la haŭsa, la joruba, la amhara

4a parto: Iro

enda iri

te enda ke? Kien vi iras?

me enda dom. Mi iras hejmen.

me bixu enda ke? Kien mi devas iri?

me bixu enda pa ki ren? Al kiu mi devas iri?

haida enda! Ni iru!

haida enda sa pede Ni iru piede!

laya veni

bita laya! Bonvolu veni!

te laya da ke? Vi venas el kie?

me laya da dubai. Mi venas el Dubai.

me laya dom badi den. Mi venos hejmen morgaŭ.

safara vojaĝi

eska te safara sa tren? Ĉu vi vojaĝas per vagonaro?

mome safara da london pa paris. Ni vojaĝas el Londono al Parizo.

safar day long. La vojaĝo estas tre longa.

doma loĝi

te doma ke? Kie vi loĝas?

me doma singapur. Mi loĝas en Singapuro.

eska te doma ci hotel? Ĉu vi loĝas en cxi tiu hotelo?

denga to wait

bita denga! Bonvolu, atendu!

denga me! Atendu min!

lole denga mome. Ili atendas nin.

me denga te sa hotel. Mi atendas vin en la hotelo.

5a parto. Tempaj frazoj

zay -as, nune

me zay salama ti doste.
Mi nune salutas vian amikon.

man zay wida fem.
La viro estas vidanta la virinon.

le zay xefe.
Ĝi estas la nuna ĉefo.

le zay sa dom.
Ĝi estas nune hejme.

pas -is, pasinte

me pas salama ti doste.
Mi (pasinte) salutis vian amikon.

man pas wida fem.
La viro (pasinte) vidis la virinon

le pas xefe.
Ĝi estas la pasinta ĉefo.

le pas sa dom.
Ĝi estis pasinte hejme.

lew farite

me lew salama ti doste.
Mi estas salutinta vian amikon.

man lew wida fem.
La viro estas vidinta la virinon.

le lew xefe.
Ĝi estas la estinta ĉefo.

le lew sa dom.
Li estas estinta hejme.

wil -os, estonte

me wil salama ti doste.
Mi salutos vian amikon.

man wil wida fem.
La viro vidos la virinon.

le wil xefe.
Ĝi estas la estonta ĉefo.

le wil sa dom.
Ĝi estos hejme.