1a parto: Salutado

salam saluti

salam Saluton!

suba salam! Bonan matenon!

den salam! Bonan tagon!

xam salam! Bonan vesperon!

noce salam! Bonan nokton!

nyam salam! Bonan apetiton!

lai salam! Bonvenon!

go salam! Ĝis!

safar salam! Bonan vojaĝon!

son salam! Bonan nokton!

Notu! Salam estas ĝenerala vorto por salutado en ĉiuj situacioj.

mi mi

mi sara. Mi estas Sara.

mi tomas. Mi estas Tomaso.

Vi povas konigi vin dirante mi kaj vian nomon. Oni ne bezonas verbon por diri tion pandunie!

mi salam ma. Mi salutas patrinon.

mi salam pa. Mi salutas patron.

La vorto salam funkcias kaj kiel substantivo kaj kiel verbo. La baza vortordo en dunian estas subjekto-verbo-objekto.

sara salam tomas. Sara salutas Tomason.

salam ma! Saluton, patrino!

salam pa! Saluton, patro!

Etimologio. mi venas el angla: me, itala: mi, sŭahila: mimi, zulua: -mi-.

tu vi (singulare)

tu tomas. Vi estas Tomaso.

mi salam tu. Mi salutas vin.

tu salam mi. Vi salutas min.

Notu! Vortoj neniam ŝanĝiĝas en pandunio. Do mi havas la saman formon kaj kiel subjekto kaj kiel objekto.

salam tu! Saluton al vi!

mi ama tu. Mi amas vin.

Etimologio. tu venas el hispana: "tú", itala: "tu", franca: "tu", hindia: तू "tū", persa: تو‏‎ "to", taĝika: ту "tu".

ye li, ŝi, ĝi

ye man. Ŝi estas viro.

ye fem. Li estas virino.

ye pingo. Ĝi estas pomo.

Notu! ye estas ĝenerala pronomo de tria persono.

mi salam ye. Mi salutas lin/vin.

Etimologio. ye venas el lingala: yé, sŭahila: yeye, zulua: -ye-, hindia: यह "ye", urdua: "ye".

kia demandi, ĉu

kia tu tomas? Ĉu vi estas Tomaso?

kia tu doktor? Ĉu vi estas doktoro?

Notu! Demandoj ofte komencas per kia. Sed ĝi estas tute normala verbo, ne demandvorteto kiel esperanta ĉu. Fakte, la lasta demando estas simple mallonga manero por diri mi kia: tu doktor. (Mi demandas: Vi estas doktoro?). Oni nur forlasis la unuan pronomon.

kia tu bon? Kiel vi fartas? (Laŭvorte: Ĉu vi bonas?)
mi bon. Mi fartas bone.
kia tu? Kaj vi?
mi no bon. Mi ne fartas bone.

Etimologio. kia venas el hindia: क्या "kyā", urdua: كيا‏‎ "kyā", japana: 聞く "kiku".

si jes

kia tu tomas? Ĉu vi estas Tomaso.

si, mi tomas. Jes, mi estas Tomaso.

kia ye doktor? Ĉu li/ŝi estas doktoro?

si, ye si doktor. Jes, li estas doktoro.

Notu! Ankaŭ si ŝanĝiĝas neniam. Do si kovras ĉiuj formoj de esti: estas, estos, estis, estus! Adicie oni povas forlasi ĝin en simplaj, mallongaj frazoj post pronomoj kiel mi kaj tu.

mi si tomas. Mi estas Tomaso.

tu si sara. Vi estas Sara.

pingo si pala. Pomo estas frukto.

Notu: Estas speciale utila uzi *si en la lasta frazo, ĉar sen ĝi la frazo povus aspekti kiel kunmetita vorto: pingo-pala** (pomfrukto).

Etimologio. si venas el hispana: sí, itala: sì, portugala: sim, mandarenĉina: 是 "shì", ŝanghajĉina: 是 "sí".

no ne

mi no sara. Mi ne estas Sara.

mi no doktor. Mi ne estas doktoro.

kia tu bon? Ĉu vi fartas bone?
si. mi bon. Jes, mi estas bone.

kia tu bon. Ĉu vi fartas bone?
no, mi no bon. Ne, mi ne estas bone.

Vi povas uzi no por nei ĉion. Metu ĝin antaŭ la neitan vorton.

ye no salam mi. Li/ŝi no salutas min.

Etimologio. no venas el angla: no, hispana: no, franca: non.

men homoj

Aldoni men al singulara pronomo por krei pluralan pronomon.

mimen salam tumen. Ni salutas vin ĉiujn.

tumen salam yemen. Vi ĉiuj salutas ilin.

yemen salam mimen! Ili salutas nin.

mimen si fem. Ni estas virinoj.

tumen si man. Vi estas viroj.

yemen si pingo. Ili estas pomoj.

Etimologio. men venas el mandarenĉina: 们 "men", angla: men (homoj ĝenerale).

ke? kio? kiu?

ke? Kion?

tu si ke? Kiu vi estas? mi si tomas. Mi estas Tomaso.

ye si ke? Kiu ŝi estas? ye si sara. Ŝi estas Sara.

tumen si ke? Kiuj vi estas?

yemen si ke? Kiuj ili estas?

sa tiu, tio

sa si ke? / ke si sa? Kio estas tio?

sa si pingo. Tio estas pomo.

sa si ros pingo. Tio estas ruĝa pomo.

sa pingo ros. Tiu pomo ruĝas.

da (poseda vorteto)

sa ke? Kio estas tio?

sa mi da fon. Tio estas mia telefono.

sa ke da? Tio estas kies?

sa mi da. Tio estas mia.

Note: Possessive particle da is put between the owner and the owned thing. So mi da means "my", tu da means "your" and so on.

ye ke? Who's he/she?

ye si mi da panyo. Li/ŝi estas mia amiko.

mi si sara da panyo. Mi estas amiko de Sara.

Etimologio. da venas el mandarenĉina: 的 /də/.

nam nomo

tu da nam si ke? Kio estas via nomo?

mi da nam si tomas. Mia nomo estas Tomaso.

ye nam ke? Kio estas ŝia nomo?

ye nam - sara. Ŝia nomo estas Sara.

mi nam - tomas. Mia nomo estas Tomaso.

ha havi

mi ha bon dom. Mi havas bonan domon.

ye no ha pesa. Li/ŝi ne havas mono.

mi wol ha nowi fon. Mi volas havi novan telefonon.

kia tu ha ban? Ĉu vi havas infanojn?
mi ha dua ban. Mi havas du infanojn.

jan scii, koni

mi jan ye. Mi konas lin/ŝin.

kia tu jan sa jen? Ĉu vi konas tiun personon?

kia tumen jan mutu? Ĉu vi konas unu la alian?

mimen jan mutu ze long. Ni konas unu la alian longe.

mede helpo

mi nide mede. Mi bezonas helpon.

kia tu ken mede mi? Ĉu vi povas helpi min?

kia mi ken mede tu? Ĉu mi povas helpi vin?

2a parto: Manĝado

nyam manĝi, trinki

kia tu wol nyam yo? Ĉu vi volas manĝi ion?

ye nyam pingo. Li/ŝi manĝas pomon.

yemen nyam pingo. Ili manĝas pomojn.

Notu! Pandunio ne havas apartajn formojn por singularo kaj pluralo. Do vorto kiel pingo indikas unu aŭ multajn pomojn.

kia tu nyam kafe? Ĉu vi trinkas kafon?

mi nyam kafe. Mi trinkas kafon.

Notu! Signifo de nyam kovras manĝadon kaj trinkadon.

mi nyam kafe i pan. Mi manĝas kafon kaj panon.

wol voli

kia tu wol nyam? Ĉu vi volas manĝi?

tu wol yem ke? Kion vi volas manĝi?

Notu! En pandunio la demandvorto estas en la normala loko ankaŭ en demandaj frazoj. Ke ne ŝanĝas la vortordon.

mi wol nyam kafe. Mi volas trinki kafon.

kia tu wol nyam ca? Ĉu vi volas trinki teon?
no. mi no wol ca. mi wol kafe. Ne. Mi ne volas teon. Mi volas kafon.

tu wol ke pingo? Kiun pomon vi volas manĝi?
sa ros. Tiun ruĝan.

cing peti

mi cing tu nyam ca. Mi petas ke vi trinku teon.

mi cing tu lai jia. Mi petas ke vi venu hejmen.

mi cing tu mede mi. Mi petas ke vi helpu min.

Notu! Faru mallongajn petojn forlasante la pronomojn.

cing nyam ca. Bonvolu trinki teon!

cing nyam kafe. Bonvolu trinki kafon!

cing lai jia. Bonvolu veni hejmen!

cing mede mi. Bonvolu helpi min.

danke danko

danke! Dankon!

danke tu. Dankon al vi.

mi danke tu. Mi dankas vin.

mi danke tu mede mi. Mi dankan vin pro helpi min.

danke tu mede mi. Dankon pro helpi min.

tu keci. Nedankinde. (Laŭvorte: Vi ĝentila._)

haide ni faru

haide nyam! Ni manĝu!

haide go nyam! Ni iru manĝi!

haide go jia. Ni iru hejmen.

nide bezoni

mi nide mede. Mi bezonas helpon.

mi nide nyam. Mi bezonas manĝi.

kia tu nide nyam? Ĉu vi bezonas manĝi?

kia tu nide su? Ĉu vi bezonas trinki (akvon)?

3a parto: Komunikado

maf pardono

mafu! mi no aha. Pardonon, mi no komprenas.

mafu! sa ke? Pardonon, kio estas tio?

mafu. tu nam ke? Pardonon, kio estas via nomo?

aha kompreni

kia tu aha mi? Ĉu vi komprenas min?

mi aha. Mi komprenas.

maf. mi no aha tu. Pardonon, mi ne komprenas vin.

mi no bas aha tu. Mi ne sufiĉe komprenis vin.

mi aha nul. Mi komprenas nenion.

ken povi

mi ken gida gar. Mi povas konduki aŭton.

ye no ken gida gar. Ŝi/li ne povas konduki aŭton.

kia tu ken xula ye? Ĉu vi povas ripari ĝin?

kia tu ken dunian? Ĉu vi povas paroli pandunion?

mi ken dunian. Mi povas pandunion.

mi ken xau dunian. Mi povas ete pandunion.

mi no ken englix. Mi ne povas paroli la anglan.

maf. mi no ken tu da baxa. Pardonon, mi ne povas paroli vian lingvon.

loga diri, paroli

tu loga ke? Kion vi diris?

mi loga do tu. Mi parolas al vi.

mimen loga do mutu. Ni parolas unu al alia.

se loga "kato" na ke yang na dunian? Kiel oni diras "kato" pandunie?

"kato" si ke na dunian? Kio estas "kato" pandunie?

mau loga miau. Kato diras miaŭ.

auda aŭdi, aŭskulti

mi no ken auda tu. Mi ne povas aŭdi vin.

cing loga kuat. Bonvolu paroli pli forte.

mi audi musik. Mi aŭskultas muzikon.

tu audi ke yang da musik? Kian muzikon vi aŭskultas?

wide vidi, rigardi

suka wide tu. Mi ĝojas vidi vin!

wide tu re! Ĝis la revido!

wide tu ming den! Ĝis la revido morgaŭ!

mi wide ye yer den. Mi vidin lin/ŝin hieraŭ.

mana signifi

sa loga mani ke? Kion tiu vorto signifas?

"mau" mani ke? Kion "mau" signifas?

ye mani hewan da yang. Ĝi signifas tipon de besto.

mi no aha ye mani ke. Mi ne komprenas kion ĝi signifas.

kitaba skribi

cing kitaba tu da adres. Bonvolu skribi vian adreson.

cing kitaba ye na sa. Bonvolu skribi ĝin tie!

baxa paroli, lingvumi

kia tumen baxa dunian. Ĉu vi parolas pandunion?

mimen baxa dunian. Ni parolas pandunion.

kia tu ken baxa englix? Ĉu vi povas paroli la anglan?

frans, espanya, portugal, ruski la franca, la hispana, la portugala, la rusa

putong han, nipon, indonesia la ĉina, la japana, la indonezia

arabi, turki, farsi, urdu, hindi la araba, la turka, la persa, la urdua, la hindia

swahili, hausa, yoruba, amara la sŭahilia, la haŭsa, la joruba, la amhara

4a parto: Iro

go iri

tu go ke? Kien vi iras?

mi go jia. Mi iras hejmen.

mi mus go ke? Kien mi devas iri?

mi mus go ke ren? Al kiu mi devas iri?

haide go! Ni iru!

haide go bi pede Ni iru piede!

lai veni

cing lai! Bonvolu veni!

tu lai ze ke? Vi venas el kie?

mi lai ze dubai. Mi venas el Dubai.

mi lai jia ming den. Mi venos hejmen morgaŭ.

safar vojaĝi

kia tu safar na tren? Ĉu vi vojaĝas per vagonaro?

mimen safar ze london do paris. Ni vojaĝas el Londono al Parizo.

safar cok long. La vojaĝo estas tre longa.

jia loĝi

tu jia ke? Kie vi loĝas?

mi jia singapur. Mi loĝas en Singapuro.

kia tu jia sa hotel? Ĉu vi loĝas en tiu hotelo?

Vortaro

a sed (turka a)
bai blanka (mandarenĉina bái 白)
batu ŝtono (indonezia batu)
bazar bazaro, vendoplaco (persa bāzār بازار)
bax lingvo (hindia bhāśā भाषा)
baxa paroli, komuniki
blu blua (angla blue)
bon bona (franca bon)
ca teo (mandarenĉina chá 茶)
cing peti (mandarenĉina qǐng 请)
den tago (rusa den' день)
dom hejmo, loĝejo (rusa dom дом)
doma loĝi
enda iri (swahila kuenda)
englix angla (angla English)
fem virino (franca femme)
gon antaŭ (Thai gɔ̀ɔn ก่อน)
ha havi (portugala )
haber novaĵoj (malaja khabar)
i kaj (pola i)
jan scii (konga zaba)
kafe kafo (germana Kaffee)
kal nigra (Hindi काला kāla)
kata tranĉi (hindia ‎kāṭnā काटना)
ke kio? kiu? (hispana qué)
ken scipovi (angla can)
keci ĝentila (mandarenĉina kèqi 客气)
kia demandi; ĉu (hindia kyā क्या)
lay veni (vjetnama lai)
mama patrino (mandarenĉina māma 妈妈)
man viro (angla man)
mana signifi (sŭahila maana)
mede helpi (franca aider)
mi mi (kartvela mi მე)
mimen ni
nide bezoni (angla need)
no ne (hispana no)
noce nokto (hispana noche)
nun nun (angla now)
nyam manĝi, trinki (hispana ñam)
papa patro (rusa papa папа)
pingo pomo (mandarenĉina píngguǒ 苹果)
ren persono (mandarenĉina rén 人)
ros ruĝa (bangla ros)
sa tiu (haitia sa)
safar vojaĝi (araba safar سفر)
salam saluti (araba salām سلام)
si jes; esti (hispana )
suba mateno (ŭolofa subba)
tu vi (singulare) (tamila நீ)
tumen vi (plurale)
u(franca ou)
wida vidi, rigardi (rusa videt' видеть)
wol voli (itala volere)
wang flava (kantonĉina wong)
xam vespero (hindia śām शाम )
ye li, ŝi, ĝi (mandarenĉina 他/她/它)
yemen ili